در سال 1326 هجری شمسی در شهر بمبئی هندوستان بهدنيا آمده است. والدین وی از خانوادهای از نظر تحصيلات و اقتصاد، نسبتا پایين بودند. پدرش، اهل مطالعه و دارای شعور اجتماعی و بافرهنگ بود و مادرش، فردی مهربان و متدين .
خاطرات کودکی
وی بهدليل اقتضای شغلی پدر، مجبور به اقامت در هندوستان بود. وی بههمراه خانواده در سن 6 سالگی به ايران (يزد) بازگشت. كوكبی از اين دوران چنين میگويد: «خاطرات روزهای نخست دبستان خيلی خوب نبود، چون هنوز صحبت كردن به زبان فارسی را ياد نداشتم و میبايست در كلاس درس اول ابتدايی شركت میكردم و هنوز هم دوست و آشنايی در كوچه، محله و مدرسه نداشتم. اما بعدا در دبيرستان با توجه به علاقه به كارهای هنری معمولا نقاشیهای دكور و منظره صحنه تئاتر دبيرستان را من آماده میكردم.
با توانايی در ورزش (واليبال، بوكس، وزنهبرداری) كه داشتم از آن پس من مسوول اتاق ورزش و وسايلها بودم. همچنين چون جز شاگردان اول و دوم درسی بودم، بعضی كلاسها كه معلم نداشتندحقير را به كلاس درس رياضی و حل مساله میفرستادند. تابستانها هم كه كارهای مختلفی از جمله شاگرد بنایی، ميدان ميوه و ترهبار و كارهای دفتر كارخانجات ريسندگی و بافندگی را انجام میدادم.»
تحصيلات رسمی و حرفهای
کوكبی، تحصيلات ابتدايی و متوسطه را در يزد گذراند. وی در سال 1345 در نخستین دوره پذيرش دانشجو در دانشگاه صنعتی شريف در رشته متالوژی به تحصيل پرداخت. او دارای مدرک كارشناسی مهندسی متالوژی از دانشگاه صنعتی شريف در سال 1348 و دكترای تخصصی متالوژی استراتكليد از انگلستان در سال 1360 است.
سیری در دنیای خاطرات
کوکبی درباره يكی از خاطراتی كه تلخ و شيرين بود، چنين میگويد: «در كنكور دانشكده افسری به پيشنهاد پدر مرحومم شركت كرده و قبول شدم. اما برای ثبتنام يکروز دير به تهران رسيدم. هر چند تلاش كردم فايدهای نداشت. با توجه به وضعيت خانواده یک سال آواره در تهران و شهرهای ديگر بهدنبال كار بودم. سال بعد در نخستین دوره دانشگاهی صنعتیشريف قبول شدم و الان باور دارم كه شكست و عدم موفقيت برای ثبتنام در دانشكده افسری لطف و محبت خداوند بود و باریتعالی سرنوشت بهتری برايم درنظر داشت.»
حرکت در مسیر موفقیت تا نشستن بر کرسی استادی
وی در كنار تحصيل در دوران دانشجويی به تدريس خصوصی در آموزشگاه مشغول بود. همچنين در دوران تحصيلات دكترا به جمعآوری مطالب برای تهيه كتاب فارسی در حوزه جوشكاری میپرداخت.
کوكبی از محضر استدان بزرگی بهرهمند شده است كه از آن میان میتوان به مرحوم دكتر مجتهدی، مرحوم دكتر فرجی، مرحوم دكتر گلستانه و آقای دكتر پورآذرنگ اشاره کرد.
تعداد زيادی از همدورهایهای دانشگاهی اميرحسين كوكبی، اكنون مديران ارشد واحدهای بزرگ صنعتی و تعدادی هم استاد دانشگاه و محقق در داخل و خارج از كشور هستند.
وی از سال 1364 به رتبه علمی دانشياری و در سال 1374 به درجه استادی نایل آمد.
پروفسور اميرحسين كوكبی از جمله مهندسان متالوژی است كه به مباحث مربوط به جوشكاری و كورهسازی علاقه تخصصی دارد. وی اکنون عضو هیات علمی و استادتمام گروه مهندسی متالوژی دانشگاه صنعتیشريف است.
آثار «پدر جوش ایران»
این مدرس دانشگاه، مولف پنج كتاب دانشگاهی با عناوین «تكنولوژی جوشكاری»، «تكنولوژی جوشكاری؛ جلد نخست فرآيندها، متالوژی و طراحی و جوشكاری»، «جوشكاری فولادها با الكترود دستی»، «راهنمای جوشكاری آلومينيوم و چدن» و «فرهنگ لغت جوشكاری» و بیش از 100 مقاله علمی به زبانهای فارسی و انگليسی است كه در مجلات داخلی و خارجی منتشر شدهاند. وی همچنین سرپرستی بيش از 60 پاياننامه دكترا و كارشناسیارشد در حوزههای جوشكاری را بر عهده داشته است.
کوکبی با نگارش کتاب «تکنولوژی جوشکاری» به عنوان «پدر جوش ایران» ملقب شد.
پروژههای علمی و صنعتی
وی با هدف حل مشکلات صنعتی با استفاده از دانش روز و در راستای برقراری ارتباط صنعت و دانشگاه اقدام به گردآوری گروهی از دانشآموختگان پویا و خلاق در مقاطع دکترا، کارشناسیارشد و کارشناسی با تخصصهای متالورژی جوش، متالورژی صنعتی، انتخاب و شناسایی مواد مهندسی، نفت و پتروشیمی و خوردگی از دانشگاه صنعتی شریف اقدام کرده است.
این گروه با تلفیق نیروی جوان و دانش فنی روز و تجربه مدرسان کارآزموده، تاکنون موفق به رفع مشکلات و چالشهای فنی در پروژههای گوناگونی شده است. برخی از این پروژهها عبارتند از: «تعمیر و راهاندازی واحد هشت نیروگاه شهید عباسپور»، «تعمیر و جوشکاری Runner Blade واحد یک نیروگاه مسجد سلیمان»، «تعمیر و جوشکاری Airbox واحد یک نیروگاه مسجد سلیمان»، «مشاور جوشکاری دریچه رادیال سد کارون»، «مشاور جوشکاری دریچه رادیال ترونیون سد سنگ توده تاجیکستان»، «بازسازی قطعه قلع ریز برای شرکت افراتاب»، «بررسی Feasibility Study برای فرآیند FSW و FSSW برای یکی از بخش های صنایع دفاع» و «طراحی و ساخت رک میکروتیوب فلزی برای دانشگاه علوم پزشکی آجا».
ویترین جوایز و نشانها
جايزه بهترين مقاله در «Welding Jovrnd» از جامعه جوشكاران آمريكا (A.W.S) در سال 1368، جايزه ويژه بيشترين خدمات آموزشی و پژوهشی در ترويج مهندسی جوش از جامعه بينالمللی جوشكاران (I.I.W) در سال 1382، جايزه استاد نمونه در دانشكده برای چندين سال و دریافت تعداد زيادی لوح و تقديرنامه بهدلیل ارایه مقاله در كنفرانسهای داخلی و بینالمللی، از جمله افتخارات و جوایز علمی «پدر جوش ایران» است.
سمتها علمی و اجرایی
از سوابق علمی و اجرایی این استاد دانشگاه علاوه بر عضویت در کادر هيات علمی دانشگاه صنعتیشريف به مدت 35 سال، میتوان به سرپرستی مركز آموزش كارگاهها بهمدت چهار سال، مديركلی تحصيلات تكميلی دانشگاه صنعتیشريف بهمدت چهار سال، رياست دانشكده مهندسی علم مواد بهمدت چهار سال و چندين سال مسوولیت گروه صنعتی دانشكده مهندسی علم مواد و عضويت در چندين انجمن علمی و مجلههای علمی اشاره کرد.
فعاليتهای آموزشی
از عمده فعاليتهای آموزشی وی تحقيق، تاليف و مشاوره در حوزه جوشكاری در دانشگاههای مختلف از جمله فنی تهران، علم و صنعت، اميركبير، خواجهنصير، شهيد باهنر، فنی تبريز و بابل و همچنين مراكزی مانند دانشكده كاربردی اراک، انجمن مهندسان مكانيک، انجمن مهندسان متالوژی، جامعه ريختگران و مركز پژوهش مهندسان جوش است.
انجمن جوشكاران و آزمايشات غيرمخرب، مركز پژوهش مهندسان جوش ایران و جامعه ريختهگران از جمله مراکزی هستند که کوکبی از بانیان تاسیس آنها است.
كوكبی در كنار تدريس، به فعاليتهایی مانند شركت در بعضی جلسات هيات مديره و هيات تحريريه مجلات و انجمنها و كنفرانسهای علمی میپردازد. وی همچنين داوری بعضی مقالات علمی، مشاوره صنعتی برای كارخانجات مختلف دولتی، نظامی و خصوصی را نيز بر عهده دارد. استاد پیش از همه فعاليتها، در امور منزل و خانواده نيز كمک میكند.
آینده جوش ایران از نظر استاد
وی همواره در اغلب همایشها و مجامع علمی، آینده جوش ایران را خوب ارزیابی کرده و میگوید: «با توجه به فعالیتهایی که در این بیست و چند سال داشتهایم، چه بهصورت مستقیم و چه در رابطه با تحقیقات و دانشگاه، راهاندازی دوره کارشناسی ارشد جوشکاری و دورههای بینالمللی جوش و نیازهایی که در صنایع مختلف مطرح است و زمینههای بکری که در موضوع جوشکاری هنوز در ایران دست نخورده مانده است.
بهنظر من آینده بسیار روشنی دیده میشود. فقط چیزی که وجود دارد، طبیعتا در مملکت ما تا چیزی در بورس میرود خیلیها کرکره مغازهشان را میکشند بالا و مدعی مسایل جوش و تخصص جوش و کلاس جوش و از این مسایل میشوند مثل کلاس کنکور و کلاس زبان، گواهینامه و مدرک میدهند. یک مقدار این مسایل وجود دارد که امیدواریم نظمی گرفته شود که هر کس مدعی مسایل جوش نباشد. اما به هر حال نیاز بسیار زیاد است و آینده خوبی داریم.»
توصیههایی از یک سرد و گرم چشیده علم
کوکبی توصیه میکند: «سعی کنید خودتان را اصلاح کنید تا افراد دیگر را تخطئه کنید و بگویید که فلانی اشتباه گفت،هر کسی سعی کند که خودش را کامل کند و وظیفهای که عهدهدار است را حتیالمقدور با مبانی علمی انجام دهد اگر فردی به یکسری اطلاعات دسترسی پیدا کند، فکر نکند که دیگر همه چیز را میداند یکی از مشکلاتی که ما نه تنها در حوزه جوشکاری بلکه در تمام حوزهها روبهرو هستیم، افرادی هستند که با پیدا کردن یکسری اطلاعات محدود در حوزه فکر میکنند همه چیز را میدانند و این را باور ندارند که انسان هر چه بیشتر بداند تازه میداند که چیزی نمیداند.»
کلام آخر
كوكبی درباره پدر و مادرش چنين میگويد: «من خوشحالم و متشكرم كه بهخوبی به من آموختند كه در كارها صداقت داشته باشم و همواره در زندگی كوشش و تلاش كنم و در برابر ناملايمات مقاوم باشم.»
منبع: خبرگزاری کتاب ایران