اشعه جوشکاری،خطرات و درمان آن

بدون شک، چه جوشکاران و چه کسانی که حتی یکبار جوشکاری نکرده اند با برق زدگی چشم آشنا هستند. مقالات و نوشته های بسیار زیادی در این مورد نوشته شده و راههای درمانی مختلفی در صنعت و بازار پیشنهاد میشود.

پایگاه اطلاعات جوشکاری ایران (iwip) این مقاله ساده را تقدیم می نماید:

👁️ خطرات اشعه جوشکاری بر چشم (به‌ویژه «برق‌زدگی» یا Arc Eye)

سه نوع اصلی اشعه در فرآیند جوشکاری وجود داره که هرکدومشون می‌تونن برای چشم و پوست آسیب‌زا باشن:

---

☢️ ۱. اشعه ماورای بنفش (UV) – خطرناک‌ترین برای چشم

• منبع: از قوس الکتریکی تولید می‌شه.

• خطر اصلی: باعث برق‌زدگی چشم (Photokeratitis)، سوختگی سطحی قرنیه.

• مثل: آفتاب‌سوختگی چشم، اما شدیدتر.

• نفوذپذیری: به لایه‌های سطحی چشم می‌رسه و سریع اثر می‌ذاره.

---

☀️ ۲. اشعه مادون قرمز (IR) – خطر خاموش و عمیق‌تر

• منبع: از گرمای شدید قوس و فلزات گداخته.

• خطر اصلی:

  • در بلندمدت باعث آب‌مروارید (کاتاراکت) می‌شه.

  • گرمای زیادش ممکنه باعث آسیب حرارتی عمیق به بافت چشم (مخصوصاً عدسی) بشه.

• نفوذپذیری: به عمق بیشتری از چشم نفوذ می‌کنه و اثر تجمعی داره.

• نکته مهم: چون درد آنی نمی‌ده، خیلیا متوجهش نمی‌شن تا دیر شده.

---

🔆 ۳. نور مرئی با شدت زیاد (Visible Light)

• منبع: خود قوس الکتریکی و فلز مذاب.

• خطر اصلی:

  • می‌تونه باعث حساسیت به نور، خستگی چشم، یا آسیب به شبکیه بشه.

  • اگر خیلی شدید باشه (مثل جوشکاری‌های پرقدرت)، احتمال آسیب شبکیه هم هست.

---

اما :

۱. چی اتفاق می‌افته؟

جوشکاری، مخصوصاً جوشکاری قوسی (مثل MIG، TIG، یا برق دستی)، مقدار زیادی اشعه فرابنفش (UV) تولید می‌کنه. وقتی چشم‌ها بدون محافظ در معرض این اشعه قرار بگیرن، دچار یک آسیب موقتی ولی بسیار دردناک می‌شن به اسم:

“برق‌زدگی” یا “Photokeratitis”
(نوعی سوختگی سطحی قرنیه چشم)

---

۲. علائم برق‌زدگی چشم:

• سوزش، خارش یا درد شدید در چشم

• حس وجود شن یا جسم خارجی در چشم

• قرمزی چشم

• اشک‌ریزش شدید

• تاری دید یا حساسیت به نور

• عدم توانایی در باز نگه داشتن چشم‌ها

❗ معمولاً علائم بین ۶ تا ۱۲ ساعت بعد از جوشکاری ظاهر می‌شن.

---

🧯 روش‌های درمان برق‌زدگی چشم

نکته مهم: بیشتر موارد برق‌زدگی خفیف و موقتن و طی ۲۴ تا ۷۲ ساعت بهبود پیدا می‌کنن، اما نیاز به مراقبت جدی دارن.

✅ کارهایی که باید انجام بدی:

1. استراحت کامل چشم

   • در اتاق تاریک یا نور کم بمون.

   • چشم‌ها رو نبند، ولی از حرکت زیادشون جلوگیری کن.

2. استفاده از کمپرس سرد و مرطوب

   • پارچه تمیز رو با آب سرد خیس کن و روی پلک‌ها بذار.

   • هم به کاهش درد کمک می‌کنه هم اشک‌ریزی رو کم می‌کنه.

3. استفاده از قطره اشک مصنوعی

   • برای مرطوب نگه‌داشتن چشم و کاهش احساس خشکی.

4. داروهای مسکن (مثل استامینوفن یا ایبوپروفن)

   • برای کاهش درد.

5. استفاده از عینک آفتابی داخل خانه

   • به کاهش حساسیت به نور کمک می‌کنه.

6. مراجعه به چشم‌پزشک

   • اگر:

     • درد شدید و مداوم بود

     • دید دچار اختلال شد

     • ترشحات غیرطبیعی داشتی

     • یا علائم بیش از ۲ روز موندگار شدن

---

🚫 کارهایی که نباید انجام بدی:

• چشم‌ها رو نمال

• از قطره‌های چشمی حاوی استروئید یا آنتی‌بیوتیک بدون نسخه استفاده نکن

• چشم‌ها رو با آب نشور مگر طبق توصیه پزشک

---

🛡️ پیشگیری: بهترین کار!

برای جلوگیری از برق‌زدگی:

• همیشه از ماسک جوشکاری با فیلتر UV مناسب استفاده کن.

• اگر کنار کسی جوشکاری انجام می‌ده، از عینک ایمنی یا شیلد مخصوص استفاده کن.

• اگر برای مدت طولانی در معرض نور جوش هستی، استراحت‌های منظم داشته باش.

---

🛡️ برای محافظت کامل از چشم‌ها:

حتماً از ماسک جوشکاری یا عینکی استفاده کن که:

✅ فیلتر UV + IR داشته باشه
✅ درجه محافظتی (shade) مناسب نوع جوشکاری رو داشته باشه
✅ کاملاً روی صورت فیکس بشه و کناره‌ها رو هم بپوشونه
✅ استاندارد باشه (مثل ANSI Z87.1 یا EN166)

---

✅ قطره‌های چشمی مورد استفاده در برق‌زدگی و کاربردشون:

1. قطره اشک مصنوعی (Artificial Tears)

• کاربرد:

  • تسکین خشکی، سوزش و احساس جسم خارجی.

  • مرطوب کردن سطح قرنیه و کمک به ترمیم آن.

• نکات:

  • بدون نسخه قابل تهیه است.

  • باید فاقد مواد نگهدارنده (preservative-free) باشه، چون نسخه‌های حاوی نگهدارنده ممکنه چشم تحریک‌شده رو بیشتر اذیت کنن.

• نمونه‌ها:
  Artelac, HypoTears, Refresh, Tears Naturale, Systane Ultra

---

2. قطره آنتی‌بیوتیک (Antibiotic Drops)

• کاربرد:

  • پیشگیری از عفونت در صورت آسیب سطحی به قرنیه (به‌ویژه اگه خراش یا زخم ایجاد شده باشه).

• فقط با نسخه پزشک

• نمونه‌ها:
  Chloramphenicol، Levofloxacin، Tobramycin

---

3. قطره بی‌حس‌کننده موضعی (Topical Anesthetics)

• کاربرد:

  • کاهش فوری درد شدید در معاینه یا موارد خاص اورژانسی.

• ❌ هشدار خیلی مهم:
  این قطره‌ها فقط باید توسط پزشک در مطب یا اورژانس استفاده بشن.
  مصرف خودسرانه یا مکرر می‌تونه باعث زخم قرنیه، نابینایی یا سوراخ شدن چشم بشه!

• نمونه‌ها:
  Tetracaine، Proparacaine

---

4. قطره‌های گشادکننده مردمک (Mydriatics / Cycloplegics)

• کاربرد:

  • کاهش درد ناشی از اسپاسم عضلات داخل چشم.

  • کمک به بهبود قرنیه.

• معمولاً در موارد شدید برق‌زدگی یا همراه با التهاب.

• فقط با تجویز چشم‌پزشک

• نمونه‌ها:
  Cyclopentolate، Tropicamide، Atropine

---

5. قطره ضد التهاب (Corticosteroid Eye Drops)

• ⚠️ در برق‌زدگی معمولی توصیه نمی‌شن
  چون می‌تونن بهبودی قرنیه رو مختل کنن یا باعث افزایش خطر عفونت بشن.

• ممکنه در شرایط خاص توسط متخصص تجویز بشن.

• نمونه‌ها:
  Fluorometholone، Prednisolone acetate

---

🚫 قطره‌هایی که نباید خودسرانه استفاده بشن:

---

🧾 جمع‌بندی: نسخه ساده مراقبت خانگی