بر اساس استاندارد AWS D1.1 (که استاندارد اصلی جوشکاری سازههای فولادی در آمریکا و بسیاری از کشورهای دیگر از جمله ایران است)، جوشکارانی برای جوشکاری اسکلتهای فلزی (سازههای فولادی) دارای صلاحیت هستند که مراحل زیر را با موفقیت طی کرده باشند:
✅ شرایط احراز صلاحیت جوشکار طبق AWS D1.1
-
🧪 انجام آزمایش صلاحیت جوشکاری (Welder Qualification Test)
جوشکار باید تحت یک آزمون تایید صلاحیت (WQT) طبق الزامات فصل 4 استاندارد D1.1 قرار گیرد.
-
نوع جوش: مثل جوش شیاری (Groove Weld) یا گوشهای (Fillet Weld)
-
وضعیت جوشکاری: مثل تخت (1G/F)، افقی (2G/F)، عمودی (3G/F)، بالاسری (4G/F)
-
ضخامت فلز پایه و نوع الکترود: باید با شرایط کاری واقعی سازگار باشد
-
-
📃 داشتن گواهینامه صلاحیت جوشکاری معتبر (Welder Qualification Record – WQR)
-
این گواهینامه باید توسط یک بازرس تایید صلاحیتشده (Certified Welding Inspector – CWI) یا ناظر پروژه صادر شده باشد.
-
گواهینامه باید شامل جزئیات آزمون (پوزیشن، فرآیند، ضخامت، نوع الکترود یا فیلر، نتیجه تستها و…) باشد.
-
-
🧰 صلاحیت بر اساس فرآیند جوشکاری مشخصشده در WPS
-
جوشکار باید فقط طبق دستورالعمل WPS (Welding Procedure Specification) کار کند، و برای هر WPS جدید، آزمون جدید ممکن است لازم باشد.
-
فرآیندهای رایج: SMAW (الکترود دستی)، GMAW (میگ)، FCAW (فلاکسکورد)، GTAW (تنگستن آرگون)
-
-
⏳ معتبر بودن گواهینامه (Continuity)
-
اگر جوشکار به مدت شش ماه متوالی فعالیت جوشکاری نداشته باشد، گواهینامه او از نظر AWS منقضی میشود، مگر اینکه تمدید شود.
-
لازم است مستنداتی برای اثبات فعالیت مداوم ارائه گردد.
-
🏗️ مثال کاربردی برای اسکلت فلزی:
فرض کنید در پروژه اسکلت فلزی با مقاطع IPE یا HEB:
-
جوشکار باید برای جوش گوشهای و شیاری در موقعیتهای افقی و عمودی صلاحیت داشته باشد.
-
آزمایش در ضخامتهای مشابه با مقاطع واقعی انجام شده باشد (مثلاً 8mm یا بیشتر).
-
از فرآیند SMAW یا FCAW استفاده کند که در ساخت اسکلتهای فلزی رایج هستند.
-
گواهی باید توسط مرجع ذیصلاح (مثل شرکت بازرسی جوش معتبر یا CWI) صادر شده باشد.
📌 نتیجهگیری:
بر اساس AWS D1.1، تنها جوشکارانی صلاحیت جوشکاری اسکلتهای فلزی را دارند که:
-
آزمون عملی تایید صلاحیت را گذراندهاند
-
دارای گواهینامه معتبر و مطابق با پروژه هستند
-
در چارچوب WPS تاییدشده فعالیت میکنند
-
گواهینامه آنها منقضی نشده باشد
در ادامه یک نمونه فرم استاندارد برای گواهی صلاحیت جوشکار (WQR) و دستورالعمل جوشکاری (WPS) بر اساس استاندارد AWS D1.1 ارائه میشود. این نمونهها در پروژههای اسکلت فلزی و تأیید بازرسان جوش کاربرد دارند.
🧾 نمونه گواهی صلاحیت جوشکار (Welder Qualification Record – WQR)
| عنوان | اطلاعات |
|---|---|
| نام جوشکار | علی رضایی |
| تاریخ آزمون | 1403/12/20 |
| فرآیند جوشکاری | SMAW (الکترود دستی) |
| نوع فلز پایه | ST37 / ASTM A36 |
| ضخامت قطعه آزمون | 10 میلیمتر |
| نوع اتصال | جوش شیاری (V Groove) |
| وضعیت جوشکاری | 3G (عمودی صعودی) |
| نوع الکترود مصرفی | E6013 – قطر 3.2 mm |
| وضعیت تست چشمی (VT) | قابل قبول (قبولی کامل) |
| آزمون غیرمخرب (NDT) | تست PT – بدون نقص سطحی |
| آزمون مکانیکی | آزمون خم – بدون ترک |
| تاریخ اعتبار گواهی | تا 6 ماه پس از آخرین فعالیت |
| تایید شده توسط | مهندس ناظمپور – CWI شماره 123456 |
🧾 نمونه دستورالعمل جوشکاری (Welding Procedure Specification – WPS)
| عنوان | اطلاعات |
|---|---|
| شماره WPS | WPS-STEEL-01 |
| فرآیند جوشکاری | SMAW |
| نوع اتصال | اتصال لببهلب (Butt Joint) |
| وضعیت جوشکاری | 1G, 2G, 3G |
| جنس فلز پایه | فولاد نرم (ASTM A36 / ST37) |
| ضخامت فلز پایه | 6 تا 20 میلیمتر |
| نوع فلز پرکننده | E6013 یا E7018 (طبق AWS A5.1) |
| قطر الکترود | 2.5 – 4.0 mm |
| جریان و ولتاژ | 80–130 آمپر، DCEN |
| پیشگرم | الزامی در ضخامت بالای 12mm (دمای 100°C) |
| پاسهای جوش | پاس ریشه، پرکننده، نهایی |
| بینپاسی | تمیزکاری، کنترل ترک، دمای بینپاسی حداکثر 200°C |
| روش کنترل کیفیت | بازرسی چشمی، تست PT یا UT در صورت نیاز |
📌 توضیحات تکمیلی:
-
WPS توسط مهندس جوش یا CWI تأیید میشود.
-
WQR معمولاً در پرونده جوشکار نگهداری شده و برای پروژههای مختلف قابل استفاده است، تا زمانی که منقضی نشده باشد.