🔧 WPS در جوشکاری چیست؟
WPS مخفف Welding Procedure Specification است، به معنی مشخصات فرآیند جوشکاری. این سند یک دستورالعمل مکتوب و فنی است که دقیقاً توضیح میدهد چگونه باید یک جوش خاص را انجام داد تا اطمینان حاصل شود که جوش از نظر مکانیکی و متالورژیکی مناسب و قابلقبول است.
🎯 هدف WPS چیست؟
-
استانداردسازی فرآیند جوشکاری
-
اطمینان از کیفیت و تکرارپذیری جوشها
-
هماهنگسازی بین تیم طراحی، کنترل کیفیت و جوشکارها
-
پایهای برای تست و بازرسی جوشها
📄 اجزای اصلی WPS
یک WPS باید شامل اطلاعات دقیق و فنی زیر باشد:
1. فرآیند جوشکاری
مثلاً: SMAW (الکترود دستی)، GTAW (تیگ)، GMAW (میگ/مگ)، FCAW، SAW و…
2. نوع فلز پایه (Base Metal)
نوع، شماره UNS، استاندارد (مثل ASTM A36 یا AISI 304)، ضخامت مجاز
3. مواد پرکننده (Filler Metal)
نوع الکترود، شماره کلاس AWS (مثلاً E7018)، قطر الکترود یا سیم جوش
4. پوزیشن جوشکاری (Position)
1G, 2G, 3G, 6G و…
5. پیشگرمایش (Preheat) و دمای بینپاس (Interpass)
حداقل دمای شروع جوشکاری و دمای مجاز بین پاسها
6. پارامترهای جوشکاری (Welding Parameters)
-
آمپر و ولتاژ
-
سرعت حرکت (Travel Speed)
-
نوع جریان (AC/DC) و قطبیت
7. نوع اتصال (Joint Design)
نوع جوش (لببهلب، فیلت، گوشهای و…)، زاویه پخ، فاصله ریشه و…
8. گاز محافظ (در صورت نیاز)
نوع گاز، نرخ جریان، ترکیب گاز (مثلاً 75% آرگون / 25% CO₂)
9. روش پاکسازی سطح، بینپاس و پایان کار
✅ تفاوت WPS و PQR
| مورد | WPS | PQR |
|---|---|---|
| نام کامل | Welding Procedure Specification | Procedure Qualification Record |
| نوع سند | دستورالعمل تئوریک و اجرایی | مدرک تایید عملکرد |
| کاربرد | راهنمای جوشکاری | اثبات اینکه WPS معتبر است |
| شامل چه اطلاعاتی است؟ | پارامترهای توصیهشده جوشکاری | نتایج واقعی تست جوش انجامشده |
-
برای نوشتن WPS، ابتدا یک جوش طبق آن اجرا میشود.
-
سپس از روی آن جوش تستهایی (مثلاً کشش، ضربه، ماکرو و…) انجام میشود.
-
اگر تستها موفق باشند، سند PQR تهیه شده و آن WPS تایید میگردد.
✍️ مراحل نوشتن WPS
-
تعیین نیاز پروژه و نوع جوش
-
انتخاب فرآیند مناسب جوشکاری
-
مشخص کردن فلز پایه و پرکننده
-
تدوین کلیه پارامترهای اجرایی (طبق AWS D1.1، ASME IX یا…)
-
اجرای نمونه آزمایشی طبق WPS
-
تست جوش نمونه (تست غیرمخرب یا مخرب)
-
در صورت قبولی، ثبت PQR
-
مستندسازی نهایی و آموزش جوشکاران طبق WPS
📚 استانداردهای مرجع برای WPS
-
ASME Section IX (برای کاربردهای صنعتی – لوله و مخازن)
-
AWS D1.1 (برای سازههای فولادی)
-
ISO 15609-1 (استاندارد بینالمللی نوشتن WPS)
🧰 اجرای WPS در میدان کاری
-
جوشکار باید آموزش دیده و تایید شده بر اساس WPS باشد.
-
پارامترهای ذکرشده باید دقیق رعایت شوند.
-
بازرسی حین جوش و پس از جوش جهت اطمینان از انطباق با WPS انجام میشود.
-
هر تغییر عمده در متریال، فرآیند، یا پارامترها باید مجدداً تأیید و تست شود.
برای دسترسی به فرم های wps جوشکاری لایه باز و قابل ویرایش و همچنین دانلودهای دیگر به بانک دانلودهای سایت به آدرس (اینجا) مراجعه نمایید.